پنجشنبه بیست و ششم شهریور ۱۴۰۵ | 15:11 | سيد همايون سليمي -
عشق، مهلتِ فردا ندارد؛ امروز به داد مردم برس
اللهم صل علی محمد و آل محمد،
آنقدر که دلِ زمین از عطر نامشان لبریز شود،
و آنقدر که دستهای خستهٔ ما،
راهِ به آسمان را از میان همین کوچههای خاکی پیدا کنند.
صلوات بر محمد و آل محمد،
سلام بر آنها که عشق را نه در حرف، که در دستهایشان معنا کردند.
سلام بر آنها که شبها نانشان را دادند و خود گرسنه خوابیدند.
سلام بر آنها که به ما آموختند:
فرصت خیلی کم است؛ شاید فردا نباشی. امروز به داد مردم برس.
---
اگر فردا نباشی، چه کسی به داد دلها میرسد؟
عزیز دلم،
گوش کن.
صدای نفسهایت، همان صدای ساعت شنی است که بیصدا میریزد.
هیچکس فردا را در دست ندارد.
هیچکس نمیداند فردا، نامش در دفتر زندگان است یا در یادِ یاران.
قرآن، در سوره منافقون، آیه ۱۰، با لحنی لرزان و عاشقانه هشدار میدهد:
وَأَنفِقُوا مِن مَّا رَزَقْنَاكُم مِّن قَبْلِ أَن يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْلَا أَخَّرْتَنِي إِلَىٰ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَأَكُن مِّنَ الصَّالِحِينَ
《و از آنچه به شما روزی دادهایم انفاق کنید، پیش از آنکه مرگ یکی از شما فرا رسد و بگوید: پروردگارا! چرا مرا تا سررسیدی نزدیک بازپس نداشتی تا صدقه دهم و از صالحان باشم؟》
این آیه، فریادِ کسی است که فردا را از دست داده.
فریادِ کسی که امروز را داشت و به فردا انداخت.
فریادِ کسی که حالا در حسرتِ یک لحظه، یک درهم، یک لبخند، یک قرص نان میسوزد.
پس امروز، همین امروز،
دستت را از جیبِ غفلت بیرون بیاور.
شاید فردا، دستِ تو هم در حسرتِ دستِ نیازمندی بلرزد.
---
عشق، همان قرضالحسنه است
قرآن، در سوره بقره، آیه ۲۴۵، خدا را بدهکارِ بندگانش معرفی میکند:
مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا فَيُضَاعِفَهُ لَهُ أَضْعَافًا كَثِيرَةً ۚ وَاللَّهُ يَقْبِضُ وَيَبْسُطُ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ
《کیست که به خدا قرضالحسنهای دهد تا آن را برای او چندین برابر کند؟ و خداوند روزی را تنگ و گشاده میکند و به سوی او بازگردانده میشوید.》
خدا خودش را بدهکار میخواند.
چه عشقی بالاتر از این؟
تو قرض میدهی، او چند برابر پس میدهد.
تو یک خرما میدهی، او بهشت میکارد.
تو دستِ نیازمندی را میگیری، او دستِ تو را در قیامت میگیرد.
در تفسیرهای اهل سنت، ذیل همین آیه، داستان ابو الدحداح انصاری نقل شده است.
مردی که بهترین باغش را در راه خدا صدقه داد.
پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: 《هر کس صدقهای بدهد، دو برابر آن را در بهشت خواهد داشت.》
ابو الدحداح گفت: 《یا رسولالله! اگر یکی از دو باغم را صدقه بدهم، دو برابرش در بهشت از من است؟》
فرمود: 《آری.》
گفت: 《و امالدحداح هم با من خواهد بود؟》
فرمود: 《آری.》
گفت: 《و فرزندانم؟》
فرمود: 《آری.》
و او رفت، باغ را داد،
و عشق را خرید.
همسرش گفت: 《مبارک است آنچه فروختی و آنچه خریدی.》
این است عشق.
عشقی که باغِ دنیا را میدهد تا بهشتِ خدا را بگیرد.
عشقی که فردا را به امروز نمیفروشد.
---
اطعام گرسنه؛ عشقی که در سوره انسان نفس میکشد
در سوره انسان، آیه ۸ و ۹، خدا از بندگانش اینگونه میگوید:
وَيُطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلَىٰ حُبِّهِ مِسْكِينًا وَيَتِيمًا وَأَسِيرًا
《و غذای خود را با وجود نیاز و محبت، به مسکین و یتیم و اسیر میدهند.》
إِنَّمَا نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لَا نُرِيدُ مِنكُمْ جَزَاءً وَلَا شُكُورًا
《ما تنها برای خشنودی خدا به شما غذا میدهیم و هیچ پاداش و سپاسی از شما نمیخواهیم.》
عشق یعنی همین.
یعنی گرسنه باشی، اما سیر کنی.
یعنی نیاز داشته باشی، اما ببخشی.
یعنی هیچکس نفهمد، هیچکس نبیند، هیچکس تشکر نکند.
فقط خدا ببیند.
فقط خدا بداند.
فقط خدا بماند.
و در سوره بلد، آیه ۱۴ تا ۱۶، خدا راهِ بهشت را نشان میدهد:
أَوْ إِطْعَامٌ فِي يَوْمٍ ذِي مَسْغَبَةٍ
《یا در روز گرسنگی طعام دادن،》
يَتِيمًا ذَا مَقْرَبَةٍ
《به یتیمی خویشاوند،》
أَوْ مِسْكِينًا ذَا مَتْرَبَةٍ
《یا مسکینی خاکنشین.》
روزِ گرسنگی،
روزی که خودت هم نیاز داری،
اما دستت را دراز میکنی.
این عشق است.
این همان عشقی است که پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند:
《اتَّقُوا النَّارَ وَلَوْ بِشِقِّ تَمْرَةٍ》
《از آتش بپرهیزید، هرچند با نصفی خرما.》
— صحیح بخاری
و فرمودند:
《كُلُّ مَعْرُوفٍ صَدَقَةٌ》
《هر کار نیکی صدقه است.》
— صحیح بخاری
---
کمک به ضعیف و فقیر و درمانده؛ عهدِ عاشقانه با خدا
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در صحیح مسلم فرمودند:
《مَنْ نَفَّسَ عَنْ مُؤْمِنٍ كُرْبَةً مِنْ كُرَبِ الدُّنْيَا، نَفَّسَ اللَّهُ عَنْهُ كُرْبَةً مِنْ كُرَبِ يَوْمِ الْقِيَامَةِ》
《هر کس اندوهی از مؤمنی برطرف کند، خداوند اندوهی از اندوههای روز قیامت را از او برطرف میکند.》
و فرمودند:
《وَاللَّهُ فِي عَوْنِ الْعَبْدِ مَا كَانَ الْعَبْدُ فِي عَوْنِ أَخِيهِ》
《و خداوند در کمک به بنده است، تا زمانی که بنده در کمک به برادرش باشد.》
— صحیح مسلم
و در صحیح مسلم آمده است:
《مَا نَقَصَتْ صَدَقَةٌ مِنْ مَالٍ》
《صدقه، از مال نمیکاهد.》
امام علی علیهالسلام در غرر الحکم فرمودند:
《لَا تُؤَخِّرْ إِنَالَةَ الْمُحْتَاجِ إِلَى غَدٍ، فَإِنَّکَ لَا تَدْرِی مَا یَعْرِضُ لَکَ وَلَهُ فِی غَدٍ》
《کمک به نیازمند را به فردا میفکن، زیرا نمیدانی فردا برای تو و برای او چه پیش میآید.》
و از امام صادق علیهالسلام در الکافی نقل شده است:
《إِذَا هَمَمْتَ بِخَيْرٍ فَبَادِرْ، فَإِنَّکَ لَا تَدْرِی مَا یَحْدُثُ》
《اگر تصمیم به کار خیری گرفتی، زود انجام بده، زیرا نمیدانی چه اتفاقی خواهد افتاد.》
و پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند:
《خَيْرُ النَّاسِ أَنْفَعُهُمْ لِلنَّاسِ》
《بهترین مردم، کسی است که برای مردم سودمندتر باشد.》
— بحارالانوار و المعجم الکبیر
---
عشق، مهلتِ فردا ندارد
قرآن در سوره آلعمران، آیه ۱۳۳، با شتابِ عاشقان میگوید:
وَسَارِعُوا إِلَىٰ مَغْفِرَةٍ مِّن رَّبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ
《و بشتابید به سوی آمرزش پروردگارتان و بهشتی که پهنایش آسمانها و زمین است.》
و در سوره بقره، آیه ۱۴۸:
فَاسْتَبِقُوا الْخَيْرَاتِ
《پس در نیکیها بر یکدیگر سبقت بگیرید.》
عشق، صبر نمیکند.
عشق، فردا را نمیشناسد.
عشق، همین حالاست.
همین لحظه.
همین نفس.
اگر میتوانی امروز دلِ کسی را شاد کنی،
اگر میتوانی امروز گرسنهای را سیر کنی،
اگر میتوانی امروز بدهی کسی را بپردازی،
اگر میتوانی امروز آبروی کسی را بخری،
اگر میتوانی امروز با قرضالحسنه، با اطعام، با کمک به ضعیف و فقیر و درمانده،
دستِ خدا باشی…
درنگ نکن.
شاید فردا نباشی.
شاید فردا آن نیازمند نباشد.
شاید فردا فقط حسرت بماند.
امروز به داد مردم برس.
امروز عشق را به فردا مینداز.
امروز، همین حالا،
با قرضالحسنه،
با اطعام گرسنه،
و با کمک کردن به ضعیف و فقیر و درمانده.
خدا را در دلِ مردم ببین.
و بدان که هر دستی که به سوی نیازمندی دراز کنی،
دستِ خدا را گرفتهای.
سید همایون سلیمی